2026 say 1 Rəqəmsal i̇qti̇sadi̇yyatin transformasi̇yasinda metaverse Texnologi̇yalari və ki̇bertəhlükə

DOI :  https://doi.org/10.30546/670832.2026.013.1007

Xülasə : Rəqəmsal iqtisadiyyat XXI əsrin ən mühüm inkişaf istiqamətlərindən biri kimi formalaşmışdır. İnformasiya və kommunikasiya texnologiyalarının (İKT) sürətli inkişafı iqtisadi sistemlərin strukturunu köklü şəkildə dəyişmiş, ənənəvi iqtisadi modellərdən rəqəmsal və platforma əsaslı iqtisadiyyata keçidi sürətləndirmişdir. Bu transformasiyanın ən innovativ mərhələlərindən biri Metaverse texnologiyalarının meydana çıxmasıdır. 

Metaverse yalnız virtual reallıq konsepsiyası deyil, həm də iqtisadi fəaliyyətin yeni formasıdır. Bu mühitdə istifadəçilər rəqəmsal aktivlər yaradır, alır, satır və iqtisadi davranış nümayiş etdirirlər. Bununla yanaşı, bu platformaların genişlənməsi kibertəhlükəsizlik risklərini də artırır. Məlumatların qorunması, rəqəmsal identiklik, maliyyə əməliyyatlarının təhlükəsizliyi və sistemlərin etibarlılığı əsas problemlərdən birinə çevrilmişdir.

Məqalənin məqsədi Metaverse texnologiyalarının rəqəmsal iqtisadiyyata təsirini təhlil etmək, kibertəhlükəsizlik risklərini qiymətləndirmək və bu risklərin idarə olunması üçün iqtisadi model formalaşdırmaqdır.

Açar sözlər: Rəqəmsal iqtisadiyyat, Metaverse, kibertəhlükəsizlik, rəqəmsal transformasiya, virtual iqtisadiyyat, rəqəmsal aktivlər, blockchain, süni intellekt.